Gastcollege over de waarde van Cultuur voor studenten eventmanagement
“Wil je een gastcollege geven voor een groep van ongeveer van ongeveer 40 studenten? Hun profiel: studenten eventorganisatie die kozen voor de optie cultuur en muziek. Onderwerp: de (economische) waarde van cultuur. Mag ruim gaan, filosofisch zijn en concreet met cijfers enzo. Het moet hen vooral doen nadenken, inzicht geven en goesting.”
Hoe krijg ik studenten geprikkeld om te reflecteren over de waarde van cultuur? Het is het soort uitdaging die mij goesting geeft om veel uit de kast te halen. Deze keer koos ik voor: wat input, wat quizvragen, een oefening en een stellingenspel. En beginnen deed ik met de aankondiging dat ik hen straks zou vragen om ja of nee te zeggen op de vraag of een banaan met ducttape aan de muur geplakt 5,9 miljoen euro waard zou kunnen zijn.
Ik liet de studenten stemmen op de vraag “kost cultuur meer aan de samenleving dan het opbrengt” en leidde en vervolgens door de wondere wereld van subsidies, federaal cultuurbeleid (fiscaliteit, kunstwerkuitkering, wetgeving rond auteursrechten, etc) en stedelijke overheidsfinanciën.
Daarna keken we naar de bruto toegevoerde waarde van de cultuursector. We zochten in het subsidieregister op welke subsidies de Ancienne Belgique allemaal krijgt en gingen daarna in de jaarrekening kijken welke omzet ze daarmee genereren.
A night at the opera
Als oefening deelde ik ze op in 4 groepjes. Elk groepje kreeg 4 enveloppes en de beschrijving van 4 persona: een student, een gepensioneerde, een ondernemer en een minister. Van elk van deze mensen kregen ze persoonskenmerken en een overzicht van inkomsten en bezittingen. We keken samen naar de jaarrekening van de opera en de verhouding tussen subsidies en ticketinkomsten. Tot slot namen we er het zaalplan van de Gentse opera bij en zochten de gemiddelde prijzen per rang op.
Daarna was het aan hen: geef elk van deze 4 mensen een stoel in de zaal. Schrijf aan de buitenzijde van de enveloppe hoeveel zij zelf betaald hebben voor hun ticket en schrijf op een briefje aan de binnenkant hoeveel subsidie eraan wordt toegevoegd. Maar: zorg er in elk geval voor dat de opera niet failliet gaat. Dus als je subsidies wil verminderen, kan dat alleen als andere inkomsten stijgen. Ik maakte daarom voor hen ook een excelfile waar ze cijfers konden ingeven en meteen een resultaat zien.
Niemand van de studenten liet een bezoeker, zelfs in rang 1, meer betalen dan 160 euro voor een opera-avond. In het algemeen wijzigden de studenten niet gek veel aan de bestaande prijszetting. En dus evenmin aan de mate waarin opera gesubsidieerd wordt. De waarde van opera, ballet voor de samenleving…. minstens 30 miljoen.
Die banaan kan toch nooit zoveel waard zijn?
Aan het eind van de sessie gingen we in debat. Ik gooide stellingen op en zij moesten fysiek in de ruimte standpunt innemen. Tegenover elkaar mochten ze met argumenten proberen om mensen van kant te laten veranderen. Voortschrijdend inzicht noemen we dat dan.
Eerst toonde ik hen For the love of God van Damien Hirst. Kan zo’n met diamanten belegde platina schedel zoveel miljoen waard zijn. Enkelen zeiden van ja, want die diamanten kan je herverkopen. Anderen gaven aan dat met de opmars van lab grown diamonds de prijs van diamant alleen maar zal dalen…. tot zover de waarde van Cultuur.
“Een stad moet alleen maar investeren in Cultuur als die een meetbare impact heeft?” Ja! zeiden de studenten. “Want als je niks oplevert dan moet je geen subsidie krijgen. Als een kunstenaar subsidie krijgt om iets te maken en uiteindelijk is er geen creatie dan moet die kunstenaar dat geld terugggeven.” Toen ik hen vroeg of ik dan ook mijn belastingsgeld mocht terugvragen als ik daarmee in een student investeer om een diploma te halen, maar die student vervolgens er amper moeite in steekt, vonden ze dat toch een ander verhaal.
En de banaan? Bijna niemand kon zich inbeelden dat een banaan zoveel geld waard zou kunnen zijn. Ik probeerde nog om hen te overtuigen met het feit dat dit een sleutelwerk wordt in de kunstgeschiedenis. Dat bijna geen enkel ander kunstwerk ooit zoveel mensen heeft kunnen doen denken en spreken over de waarde van kunst. Dat de maatschappelijke impact van dit werk daardoor nog veel meer waard is dan de veilingprijs en dat volgens mij dit werk in de komende dertig jaar zeker nog eens opnieuw verkocht zal worden voor een nog hoger bedrag en dat het dus zelfs een goede belegging zou zijn. Het mocht niet baten.
Eens een banaan – altijd een banaan. Wat de kunst daar ook van vindt.
